Monday, May 07, 2007

Οι Σβάστικες στη Γερμανία

Εξήντα-δύο χρόνια μετά την πτώση του Γ’ Ράιχ η Γερμανία διατηρεί τα αντι-ναζιστικά αντανακλαστικά της που της προίκισε η έκβαση του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Η χρήση του συμβόλου της σβάστικας, παρόλο που πρόκειται στην ουσία για ένα σύμβολο αρχαιότατο, αποτελεί ένα θέμα-ταμπού και απαιτείται ειδική άδεια από το κράτος για τη χρήση της. Ταινίες όπως Η Πτώση, για παράδειγμα, αιτήθηκαν και έλαβαν έγκριση από το κράτος για τη χρήση της σβάστικας.

Δίπλα στον κεντρικό σιδηροδρομικό σταθμό του πάλαι ποτέ Ανατολικού Βερολίνου υπάρχει σήμερα μια υπαίθρια αγορά. Κάθε Κυριακή Γερμανοί παλαιοπώλες στήνουν τους πάγκους τους και διοργανώνουν το (ανατολικο)γερμανικό Γιουσουρούμ.


Όσοι από τους παλαιοπώλες πωλούν κειμήλια ή αντικείμενα από την εποχή της Ναζιστικής Γερμανίας, είναι αναγκασμένοι να κρύβουν τη σβάστικα με μικρά αυτοκόλλητα ώστε το σύμβολο αυτό να μην βρίσκεται σε δημόσια θεά. Ένας από αυτούς τους παλαιοπώλες είναι και ο εβραϊκής καταγωγής Καρλ Πρέτσελ. Τον συνάντησα πριν από ένα μήνα και του πήρα μια μίνι-συνέντευξη.


«Ο παππούς μου ήταν Εβραίος και εργαζόταν ως υποδηματοποιός. Έφτιαχνε μπότες για τον στρατό, τα Ες Ες. Μετά από πέντε χρόνια τον πήγαν στην Τρεμπλίνκα και πέθανε εκεί. Η Τρεμπλίνκα, ίσως γνωρίζεις, είναι ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης». Ο Καρλ Πρέτσελ κάνει αυτή τη δουλεία για περισσότερο από 15 χρόνια. Γνωρίζει καλά τη νομοθεσία και προσπαθεί να είναι νομοταγής. «Στη Γερμανία έχουμε ένα νόμο, η παράγραφος 686, η οποία λέει ότι όλα τα αντικείμενα από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, με τον αγκυλωτό σταυρό, τα αντικείμενα των Ες-Ες, κλπ δεν μπορείς να τα έχεις σε δημόσια θέα, πρέπει να είναι καλυμμένα. Είναι για την προπαγάνδα. Ξέρεις, ίσως ο κόσμος να τα δει και να πει «Α, το θέλω αυτό!». Για αυτό είναι καλύτερα να είναι καλυμμένα».

Η αστυνομία πραγματοποιεί συχνά ελέγχους στις αγορές αυτές. Οι σβάστικες στα πάντα πρέπει να είναι καλυμμένες, ακόμη και στα γραμματόσημα αλλά και στα χρήματα εκείνης της εποχή». Αν ο παλαιοπώλης δεν τηρεί τους κανονισμούς τότε το πρόστιμο φθάνει τα 1.000 ευρώ και φιλοδωρείται και με μερικούς πόντους στο σχετικό point system.



Σύμφωνα με τον κ. Πρέτσελ, τον τελευταίο καιρό οι άνθρωποι που αγοράζουν αντίκες της ναζιστικής εποχής είναι νέοι. «Στη Γερμανία έχουμε ένα μεγάλο πρόβλημα, στα σχολεία δεν έχουμε πληροφορίες για εκείνη την εποχή. Οι νέοι άνθρωποι λένε «θέλω να τα δω αυτά», «θέλω περισσότερη ενημέρωση». Θέλω να ξέρω γιατί ο παππούς μου ή ο θείος μου ήταν κάτι για το οποίο τώρα χρειάζομαι άδεια να το δω».




Το δεύτερο μεγαλύτερο γκρουπ είναι οι ακροδεξιοί. Οι ‘φασίστες’ όπως τους αποκαλεί ο κ. Πρέτσελ. «Έχουμε πολλούς τέτοιους ανθρώπους. Πολλούς. Κάθε τόσο γίνονται περισσότεροι. Υπάρχει αρκετή δυσαρέσκεια στη χώρα, υπάρχουν τόσοι πολλοί άνθρωποι χωρίς δουλειά και είναι εύκολο για τους ακροδεξιούς να προσελκύουν νέους ανθρώπους»..



Την τελευταία ερωταπάντηση σας την παραθέτω αυτούσια.
-Με την καταγωγή που έχετε και την ιστορία του παππού σας, πώς νιώθετε που τώρα εμπορεύεστε αυτά τα πράγματα;
Αυτό είναι ένα πολύ ιδιαίτερο συναίσθημα για εμένα. Ο παππούς μου έπρεπε να δουλέψει. Έφτιαχνε μπότες για τους αξιωματικούς μέχρι που πέθανε πέντε χρόνια μετά. Πιστεύω ότι έπρεπε να δουλέψει, έπρεπε, δεν μπορείς να πεις όχι. Έπρεπε να ζήσει. Εγώ έχω το ίδιο αίμα. Για εμένα, ο παλαιοπώλης είναι μια καλή δουλειά, άρα και εγώ την εξασκώ.

Epik.

ΥΓ: Τον περασμένο Σεπτέμβριο ένα τοπικό δικαστήριο της Στουτγκάρδης επιδίκασε πρόστιμο 3.500 ευρώ στον Jürgen Kamm επειδή έφτιαχνε διάφορα αντιναζιστικά logos και τα πουλούσε. Το παράπτωμά του ήταν ότι χρησιμοποιούσε τη σβάστικα χωρίς να έχει επίσημη άδεια. Ο Kamm υπέθετε ότι επειδή χρησιμοποιούσε το σύμβολο με υποτιμητικό τρόπο δεν θα χρειαζόταν ειδική άδεια. Τελικά, στις 15 Μαρτίου ένα άλλο δικαστήριο ακύρωσε το πρόστιμο.



Μέσα σε όλα αυτά πέτυχα στο Internet ένα group που υπογραμμίζει την ιστορικότητα του συμβόλου της σβάστικας και θέλει να απενεχοποιηθεί από το ναζιστικό παρελθόν. Το link εδώ.

11 comments:

ανεστης said...

Η χρήση της σβάστκας τους μάρανε; Δεν βλέπουν οτι ο ναζισμός ξανασηκώνει κεφάλι;

Epikouros said...

Τα περί χρήσης σβάστικας καθορίζονται από νόμο που καθιερώθηκε μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Ακριβώς αυτή η άνοδος του νεοναζισμού δεν τους επιτρέπει να τον αποσύρουν τον νόμο. Είναι τρομερά ευαίσθητοι με το παρελθόν τους..

Melina said...

Τρομερά ευαίσθητοι ή όχι, αυτή η τρελή απαγόρευση εμένα μου θυμίζει φασιστικές πρακτικές. όταν γίνεται τόσο θέμα για να μην εμφανίζεται πουθενά αυτό το σύμβολο, πάει να πει οτι δε γίνεται τίποτα άλλο που να ενημερώνει τη νεολαία για τους ναζί και την καταστροφή που αυτή επέφεραν στη χώρα.
Και γω ανατριχιάζω να το βλέπω, αλλά είναι μέρος της ιστορίας. Και με το να μην το αφήνεις να φανεί δε σημαίνει πως δεν υπήρξε ποτέ αυτό που η σβάστιγγα συμβολίζει.
Ας ενημερώνουν τους νέους τους σωστά και ας αφήσουν τις φασιστικές απαγορεύσεις.

Epikouros said...

melina, το "ευαίσθητοι" πήγαινε στους καθημερινούς ανθρώπους που γνώρισα.. σίγουρα δεν πιστεύω ότι η ευαισθησία αυτή δικαιολογεί την εν λόγω νομοθεσία για την απαγόρευση των ναζιστικών συμβόλων σε δημόσια θέα. Οι πιο προοδευτικοί άνθρωποι έλεγαν αυτό που λες κι εσύ.. να ενημερώνεται ο κόσμος και να μην υπάρχουν απαγορεύσεις. Όμως το ναζιστικό παρελθόν είναι τόσο βαρύ ώστε με το που ανοίξει η κουβέντα για εκείνη την εποχή οι περισσότεροι σπεύδουν από πολιτική ορθότητα να το καταδικάσουν για να μην υπάρξει κάποια υπόνοια και παρεξηγηθούν/κατηγορηθούν ότι το υποστηρίζουν. Και όλα αυτά εξήντα δύο ολόκληρα χρόνια μετά!

epik.

ΥΓ. Ήδη υπάρχουν φωνές που λένε "φτάνει πιά!, το ξεπεράσαμε.. Γιατί ακόμα μας κρίνετε από εκείνη την εποχή;"

ανεστης said...

Κάηκαν στο χυλό, φυσάνε και το γιαούρτι. Φαντάζομαι οτι ακόμα εκκερεμούν ένα σωρό υποθέσεις αποζημιώσεων απο τον πόλεμο, δε θα θέλουν να δώσουν λάθος εικόνα.

Nikolia said...

ωραία ιστορία Επίκουρε.. Οι Γερμανοί είναι πάντα politicly correct..

ο δείμος του πολίτη said...

Η σβάστικα με κανένα τρόπο δεν μποέι να απενοχοποιήσει τα ναζιστικά πολιτικά και στρατιωτικά εγκλήματα. Ο νόμος μπορεί να είναι ηλίθιος, αλλά εκφράζει τη ντροπή των Γερμανών για εκείνη την εποχή. Αλλά ότι πρόκειται για ένα κοινότατο αρχαίο σύμβολο είναι αλήθεια.

itelli said...

Σύμφωνοι: η σβάστικα είναι αρχαιότατο σύμβολο της αρμονίας

Σύμφωνοι: οι Ναζί το χρησιμοποίησαν ως σύμβολο τελειότητας (αρμονία κ τελειότητα = ταυτόσημες έννοιες κατά έναν τρόπο) κ αυτό είναι το μνμ που πρέπει να περάσει.

Ομως. Είναι το μόνο σύμβολο που χάνεται στην ιστορία; Πού χρησιμοποιήθηκε πριν το ξεσκάψουν οι Ναζί; Γιατί δεν κάνουμε έτσι κ για άλλα συμβολα που χάθηκαν ακόμα πιο άσημα; Κ τέλος πάντων, στον 21ο αιώνα, χρειαζόμαστε ακόμα σύμβολα για να διαδώσουμε ένα λογικό επιχείρημα;

Aggelos Spyrou said...

Μια σύγχρονου τύπου λογοκρισία, για να προστατευτεί ο Γερμανός πολίτης από τον ίδιο του τον εαυτό...

Έχουμε και εμεις κομμάτια ιστορίας να κρύψουμε. Ίσως όμως σκεφτόμαστε λίγο πιο χαλαρά...

Epikouros said...

@anestis
μια από όλες που δεν έχουν λυθεί είναι και η περίπτωση της Ελλάδας..

@Nikolia
είναι όμως από άποψη ή από φόβο για να μην τους κατηγορίσουν για φασίστες;

@δείμος
δεν τα απενεχοποιεί με κάνεναν τρόπο.. απλά η σβάστικα πλέον υπενθυμίζει μόνο αυτά και τίποτα από όσα συμβόλιζε παλαιότερα..

@itelli
δεν χρειαζόμαστε σύμβολα αλλά οι απαγορεύσεις είναι υπερβολικές.. η σβάστικα όμως έχει ειδικό βάρος..
Άσε που, εκτός Γερμανίας, μπορείς να την βρεις παντού και δεν εντυπωσιάζει αυτό.. στα Link έβλεπα πόσο κοινότοπο σύμβολο είναι σε μερικές ασιατικές χώρες.. Αλλά να μην πάω μακριά.. στην Πανεπιστημίου, στα κάγκελα του Νομισματικού Μουσείου υπάρχουν σβάστικες..

@aggelos spyrou
από τη δική μας Ιστορία; να φαν και οι κότες έχουμε.

Σοφία said...

Πολύ ενδιαφέρον ποστ. Για την σβάστικα είχα ακούσει ότι είχε δημιουργηθεί θέμα πέρσυ τέτοιο καιρό στην Λετονία, όπου ήταν να γίνει μια συνάντηση κορυφής του ΝΑΤΟ. Η Λετονική κυβέρνηση είχε κανονίσει να δώσει ως δώρα στους συνεδριάζοντες χειροποίητα πλεκτά γάντια με παραδοσιακά Λετονικά μοτίφ, ένα εκ των οποίων είναι η σβάστικα. Φυσικά έγινε ο σχετικός χαμός και τα γάντια νομίζω πως δεν φτιάχτηκαν ποτέ.

Η γνώμη μου είναι να απομυθοποιηθεί το σύμβολο αυτό και να χρησιμοποιείται ελεύθερα από όσους λαούς το αναγνωρίζουν στην παράδοσή τους, ώστε να μην παραπέμπει μόνο στους Ναζί. Αλλά δεν ξέρω τι γνώμη έχει ο μέσος Γερμανός...