Monday, May 14, 2007

Guča...Το Σερβικό Woodstock!

Σκέφτομαι και ξανασκέφτομαι το προπέρσινο ανέμελο καλοκαίρι μου. Δεκαπέντε μέρες περιπλάνησης με τον συνοδοιπόρο Γιάννη στην Σερβία, τη Βοσνία και τα Σκόπια. Νιώθω μια μελαγχολία ορισμένες φορές γιατί, παρά τις προσπάθειές μου εδώ και 2 χρόνια, δεν έχω καταφέρει να μαζέψω φίλους και γνωστούς που θα μπορούσαν να «κολλήσουν» και να επαναλάβουμε όλοι μαζί εκείνη την βαλκανική κραιπάλη. Στα σκαριά είχα το απόλυτο road trip σε μεταπολεμικές γειτονιές, αμφισβητούμενες ονομασίες, φιλόξενους λαούς, κακοτράχαλους δρόμους και με τελικό προορισμό τη συγκέντρωση 200.000 ανθρώπων σε ένα χωριουδάκι στη νότια Σερβία. Μιλάω για την Guča και το φεστιβάλ με τα χάλκινα πνευστά που είναι γνωστό και ως Το Σερβικό Woodstock.

Για να προσανατολίσω όσους έχουν χάσει τη μπάλα με αυτά που έχουν συμβεί στην Βαλκανική χερσόνησο τα τελευταία 15 χρόνια, η Guča (Γκούτσα) βρίσκεται περίπου στο κέντρο του γεωγραφικού χώρου που σήμερα αποκαλούμε Σερβία. Πριν από μόλις δύο μήνες ήταν επίσης στο κέντρο της συνομοσπονδίας Σερβίας-Μαυροβουνίου ενώ ακόμα παλαιότερα, επί της πάλαι ποτέ Γιουγκοσλαβίας, η Guča μπορούσε να υπερηφανεύεται ότι βρισκόταν περίπου στο κέντρο. Έχοντας αυτά υπόψη δύσκολα θα χαθείτε. Ξεκινώντας οδικά από την Ελλάδα κατευθυνθείτε βόρεια και μετά τη Ναϊσσό (Νις) βόρειο-δυτικά προς την πόλη Čačak. Από εκείνες τις περιοχές θα μπορέσετε να δείτε τις πρώτες ορδές των μουσικόφιλων που οδεύουν προς το πανηγύρι. Κι αν δεν τις δείτε, σίγουρα θα τις ακούσετε.

Η Guča είναι ένα μικροσκοπικό σερβικό χωριό χαμένο στην οροσειρά Dragacevo, μέρος μια ευρύτερης περιοχής που θεωρείται από ορισμένους ως το λίκνο της σύγχρονης Σερβίας. Κάθε χρόνο τον Αύγουστο το πανηγύρι της Guča προσελκύει τον ασύλληπτο για το μέγεθός της αριθμό των 200.000 «προσκυνητών», οι οποίοι για μια εβδομάδα χορεύουν και πίνουν συνεχώς υπό τους εξαντλητικούς ρυθμούς των σερβικών τρομπετών. Οι περισσότεροι φθάνουν οδικώς, παρκάρουν σε μια από τις αλάνες που έχει οριοθετήσει ο αρκετά οργανωμένος δήμος και, στην καλύτερη περίπτωση, στήνουν τις σκηνές τους κάπου εκεί. Στην χειρότερη δεν ασχολούνται με το κεφάλαιο «στέγη-ύπνος» και πέφτουν αναίσθητοι σε κάποιον αγρό από όπου θα τους μαζέψει τα ξημερώματα κάποιο ασθενοφόρο. Βασικός κορμός της γιορτής είναι ο μουσικός διαγωνισμός τοπικών ορχηστρών χάλκινων πνευστών, όμως αυτό μοιάζει με την επίσημη αφορμή. Η βακχική σπονδή διαρκεί στην ουσία 7 ολόκληρες ημέρες με διάφορα οργανωμένα happenings (συναυλίες, πάρτυ, παρελάσεις) χωρίς βέβαια να ξεχνάει κανείς το κύριο συστατικό που κάνει το φεστιβάλ της Guča ξεχωριστό, τον αυθορμητισμό του κόσμου. Άλλωστε αυτός ο αυθορμητισμός έχει μια αμφίδρομη πορεία μεταξύ των μουσικών και των επισκεπτών. Δεν είναι λίγες οι φορές που οι παραδοσιακές μελώδιες των σερβικών τρομπονιών δίνουν τη θέση τους σε ένα πιο jazz αυτοσχεδιασμό. Ο ίδιος ο Miles Davies άλλωστε φέρεται να είχε δηλώσει επισκεπτόμενος την Guča ότι δεν μπορούσε να φανταστεί, πως μπορεί κάποιος να παίξει έτσι μια τρομπέτα.

Το χωριό της Guča έχει όλους κι όλους καμιά δεκαριά δρόμους. Τις ημέρες του φεστιβάλ όλοι οι δρόμοι αποκτούν πάγκους, ψησταριές, μικροπωλητές και ότι άλλο μπορεί να φανταστεί κανείς. Από ηλικιωμένους που πουλούν τη ρακή της παραγωγής τους κατ’ ευθείαν από το βαρελάκι έτοιμο για κατανάλωση (με προσοχή παιδιά, βαράει!) μέχρι υπαίθρια μαγαζιά όπου μπορείς να αγοράσεις μπλουζάκια με τους «ήρωες» Κάρατζιτς και Μλάντιτς (σ.σ. εγκληματίες πολέμου κατά άλλους). Προσωπικά βρήκα ακαταμάχητα όλα τα κρεατικά που τσικνίζουν 24 ώρες το 24ωρο ενώ μάλλον καλό είναι και το βραστό με το λάχανο. Και τα δύο πάντως αποτελούν για την πλειονότητα των επισκεπτών μικρά διαλείμματα μπροστά στην αδιάκοπη ροή πάμφθηνης σερβικής μπύρας. Σε ένας μέρος όπου η μικρότερη ποσότητα που μπορείς να αγοράσεις είναι ένα pint, καταλήγεις τελικά στην καλύτερη value-for-money επιλογή των ατομικών 2λιτρων μπουκαλιών. Κι αν ζεσταθεί πριν την τελειώσεις, παίρνεις άλλη!

Το 95% των ανθρώπων που συρρέουν κάθε χρόνο στη Guča είναι κατά κύριο λόγο από την πάλαι ποτέ Γιουγκοσλαβία. Οι υπόλοιποι είναι ξένοι τουρίστες, κυρίως από τη Γαλλία. Μιας και το φεστιβάλ της Guča δεν είναι ευρέως γνωστό έξω από τα σύνορα της χώρας, το συναίσθημα που νιώθει κανείς όταν πρωτοφθάνει είναι παρόμοιο με εκείνο της ανακάλυψης μιας άγνωστης φυλής στη ζούγκλα του Αμαζονίου ή, για όσους δεν έχουν αυτή τη δυνατότητα, της ανακάλυψης μιας ερημικής παραλίας. Όμως αυτή η κατάσταση δεν θα κρατήσει για πολύ. Ήδη, το φεστιβάλ είναι γεμάτο από σπόνσορες και η παλιά αυθεντικότητά του, για την οποία πολλοί μιλούν ακόμη, θεωρείται χαμένη. Είναι οι ίδιοι που θεωρούν τον βασικό πρεσβευτή αυτής της μουσικής διεθνώς, τον Goran Bregovic, ως προδότη γιατί εκχυδάισε τις μελωδίες και τις χρησιμοποίησε ως δικές του για εμπορικούς σκοπούς. Για έναν ξένο πάντως το φεστιβάλ της Guča παραμένει μια απίστευτη εμπειρία, όπου ξεφεύγεις για μερικές ημέρες και μόνον αργότερα συνειδητοποιείς ότι χόρευες επί ημέρες αγκαλιά με χιλιάδες άγνωστους ανθρώπους.

Και όταν πια ιδρώσεις αρκετά από τον χορό και το τραγούδι και έχεις πιει μια αξιοσέβαστη ποσότητα από τους αλκοολούχους χυμούς της σερβικής γης, θα κάτσεις επιτέλους στο βρώμικο πεζοδρόμιο εξουθενωμένος. Θα αγκαλιάσεις αυτόν που είναι δίπλα σου και θα νιώσεις ότι από την στιγμή που έφτασες σε αυτό το οροπέδιο δεν σταμάτησες να χαμογελάς. Δεν θα φταίει το υψόμετρο. Το βλέμμα θα είναι γλαρωμένο και θα κοιτά γύρω του το αλαλάζον πλήθος που εξακολουθεί να τραγουδά. Και τα αυτιά σου θα συνεχίσουν να βουίζουν. Όχι δεν βουίζουν, είναι οι φωνές και αυτά τα δαιμονισμένα χάλκινα πνευστά. Και οι ακούραστοι τρομπετίστες με τα απύθμενα πνευμόνια και την ανεξάντλητη πνοή τους. Τότε θα θυμηθείς αυτό που είχες δει κάπου γραμμένο. Το είχε πει ο Ρουμάνος ποιητής Νικίτα Στανέσκου. «Ο αέρας στην Σερβία δεν είναι για να αναπνέεις, αλλά για να τραγουδάς».

Και για να φυσάς το τρομπόνι, συλλογίστηκα.

Epikouros


ΥΓ: Προχθές για τα 8α Χρυσοστόμεια ετοίμασα με τον Γιάννη ένα βίντεο-παρουσίαση για όλα αυτά. Μόλις βρω λίγο χρόνο και το βγάλω σε μέση ανάλυση, έχει φύγει subito για YouTube και embed εδώ πέρα.

15 comments:

keimgreek said...

latreuo ta festival, gi auto to sygekrimeno mu eixe pei mia bulgara pu gnorisa perysi, alla den etyxe na paw para tu oti zw Boreia kai eimai sxetika konta ;-p

Epikouros said...

φίλε keimgreek, να πας οπωσδήποτε.. βρες παρέα και πήγαινε.. είναι εμπειρία ζωής..

kat. said...

Εντυπωσιάστηκα....

zouri1 said...

τελεια ιστορια.Εχω ξανακουσει για αυτο το φεστιβαλ.

Epikouros said...

kat & zouri
χαίρομαι που σας άρεσε.. φοβόμουν ότι κάποιοι θα με περάσουν για τρελό.. (μα καλά, θα τρέχουμε καλοκαιριάτικα σε βουκολικό σερβικό όργιο, τίγκα στα κουνούπια και χωρίς τζακούζι;)

ανεστης said...

Καταπληκτική ιστορία και εκδήλώση... Πόσα καντάρια πολιτισμού μας λείπουν για κάτι ανάλογο;

ο δείμος του πολίτη said...

Δεν ήξερα για το φεστιβάλ αυτό τίποτα. Να που μάθαμε και κάτι. Αυτή είναι η χαρά του blogging -μετά την επικοινωνία.

Epikouros said...

@ανέστης
Δεν θα το πήγαινα στο θέμα πολιτισμού διότι, εκτός από τη διασκέδαση, εκεί παίζει και πολύ καφρίλα.. Τα μπλουζάκια με τον Μλάντις για παράδειγμα (δεν θα το έλεγα "ενδειξη" πολιτισμού αυτό).. Πάντως σίγουρα μας λείπει το ακομπλεξάριστο.. Να ξεκολλήσει ο κόσμος από τις πόλεις και να χάρει μερικές μέρες ξέγνοιαστα στην εξοχή, σε κλίμα γιορτινό, με πολύ κρασί και πολύ χορό.. Αυτό, ναι, μας λείπει..

@δείμος
Ανέμενε video, εκεί φαίνεται καλύτερα ο πανικός που γίνεται στην Guča..

Anonymous said...

Πετύχαμε και άλλους 10 Έλληνες, εσένα μάλλον δεν σε πετύχαμε... Οι περισσότεροι είχανε δει την εκπομπή στη ΝΕΤ (μουσική του κόσμου). Εμείς κάναμε με τον κολλητό μου την δικιά μας Βαλκανική κραιπάλη. Το φεστιβάλ αξίζει τρελλά. Το μόνο κακό είναι αυτό που έλεγε και η εκπομπή. Οτι δηλαδή είναι αφορμή για Εθνικιστικές εξάρσεις... Επίσης όπως παντού θα συνέβαινε σε όλο τον κόσμο, όπου έχει τόσο κόσμο υπάρχει και λίγος κίνδυνος για κλέψιμο. Σε μία κοπέλα Ελληνίδα που γνώριζα της είχανε πάρει τσάντα, με λεφτά και διαβατήριο....

ΑΞΙΖΕΙ ΠΑΝΤΩΣ.... GUCA 2008 τώρα...

Epikouros said...

Εγώ είχα συναντήσει μόνο 2 Έλληνες το 2005. Οι εθνικιστικές ακρότητες είναι μέρος του Φεστιβάλ, ναι - το διαπιστώσαμε ιδίοις όμασι και εμείς. Όσο για το κλέψιμο, όπως είπες, θα γινόταν παντού στον κόσμο - ξέρω πολλές Ελληνίδες που τους έκλεψαν την τσάντα με λεφτά και διαβατήρια στο κέντρο της Αθήνας. Αν έχεις χρόνο πες μας περισσότερα ή γράψε κάτι στο blog σου και βάλε link εδώ. Ζίβελι!

ggia said...

Guca 2007: eggs-in-art blog

Μόλις ανέβασα μια ανάρτηση στο blog μου για το φετινό φεστιβάλ της Guca και τις επόμενες μέρες θα ανεβάσω και ασπρόμαυρες φωτογραφίες.

Χαίρομαι που πέτυχα το καλογραμμένο άρθρο σου το οποίο κάνω link ;-).

Epikouros said...

Αϊ στο καλό σου! Δεν μπορείς να φανταστείς πόσο ζήλεψα.. θέλω να ξαναπάω ΤΩΡΑΑΑΑ!!!

B said...

Geia xara,
merikes erotiseis ypopsifiou Guca-fan:
psinomaste na pame Guca (apo thessaloniki) me aftokinito
Mporeite peite:
posi ora ypologizete odigisis einai (theloume na fygoume px paraskevi kata tis 3-4 apogeyma, tha ftasoyme se 5-6 ores;)
- einai efkolos o dromos;
- typarxei kindynos klopis tou aftokinitou

oti alli pliroforia gia to dromo kalodexoumeni
Pontaroume stin kali sas proairesi.
an eiste ta leme ekei
fxristo
Vassilis

lia said...

geia xaraaaaaa...
mhpws gnwrizei kaneis akriveis hmeromhnies gia to festival???

Anonymous said...

einai epikindino na paw me autokinito? ennow dld ekei kleboun? mporw na paw me skini? pou mporw na meinw? pws mporw na paw?