Monday, April 30, 2007

Μερικές σκέψεις για τα graffiti

(μερικές σκέψεις που έκανα στα τέλη του περασμένου Οκτώβρη)


Πάνε πολλά χρόνια, καμιά δεκαετία, από τότε που, ως πρωτοετής φοιτητής, κατηφόριζα ένα τυπικό βροχερό σούρουπο προς μια υπόγεια διάβαση κάπου στο κέντρο του Leeds, στην Αγγλία. Πήγαινα σε μια pub με απώτερο στόχο να γευτώ έναν ξανθό αφρώδη ζύθο ή έναν ξανθό χυμώδη άγγελο. Δεν θυμάμαι τι από τα δύο. Εκεί βαθιά στα έγκατα της διάβασης η ματιά μου έπεσε σε ένα graffiti που έμελλε να το θυμάμαι μέχρι σήμερα. Τώρα που το σκέφτομαι, πρέπει να είναι το μακροβιότερο απόφθεγμα graffiti στα κύτταρα της μνήμης μου. Im off to London tomorrow! έλεγε ο άγνωστος καλλιτέχνης και, πραγματικά, ακόμα δεν έχω καταλάβει γιατί αυτός ο άνθρωπος ένιωσε την ανάγκη να εκφραστεί έτσι δημοσίως.

Αν ανάγουμε το φαινόμενο graffiti σε τέχνη τότε αναπόφευκτα θα κάνουμε αναλύσεις του στυλ: Ποιο είναι το μήνυμα που θέλει να περάσει ο καλλιτέχνης-εκφραστής; Ποιος είναι αποδέκτης του μηνύματος και πώς το εκλαμβάνει; Γιατί διάλεξε το συγκεκριμένο εκφραστικό μέσο; Στην προκειμένη περίπτωση, ανατρέχω δέκα χρόνια πίσω και φαντάζομαι έναν τυπάκο να περπατά αμέριμνος στο Leeds. Κανείς δεν είχε προσέξει την παρουσία του όλα αυτά τα χρόνια που ζούσε εκεί και μάλλον κανείς δεν θα προσέξει και την επικείμενη απουσία του. Είχε ένα σπρέι στην τσέπη του παλτού του, όχι τυχαία. Το είχε προμελετημένο, το ξέρω. Πήγαινε επίτηδες στην συγκεκριμένη υπόγεια διάβαση για να την εκδικηθεί εικαστικά, γιατί κάθε μέρα περνούσε από εκεί πηγαίνοντας στην pub για να πιει και να ξεχάσει. Εκείνο το βράδυ όμως δεν ήταν σαν όλα τα άλλα. Ήταν το τελευταίο – έφευγε την επομένη για Λονδίνο. Ίσως για σπουδές. Ή για δουλειά; Ναι, ίσως για την αρχή μιας μεγάλης καριέρας. Λαμπρή πορεία. Δικαιολογημένος ο ενθουσιασμός. Ή μήπως όχι; Κι αν έφευγε για τον Έρωτα; Δεν ξέρω αλλά με βασανίζει ακόμα. Γιατί;

Μια ανοιχτή συζήτηση για τα graffiti μπορεί να εξελιχθεί σε δύσκολη υπόθεση, πιστέψτε με. Πριν μερικούς μήνες, στα 4α Χρυσοστόμεια, μαζευτήκαμε περίπου 30 άτομα σε ένα σπίτι και παρακολουθήσαμε την παρουσίαση ενός εκ των συνδαιτυμόνων σχετικά με αυτή την αστική τέχνη. Μην φανταστείτε καμιά διάλεξη για την «στρουκτούρα» του συγκεκριμένου εκφραστικού μέσου, ούτε για την επιρροή του κοινωνικού «προτσές» στους εν λόγω καλλιτέχνες. Μια συλλογή από φωτογραφίες ήταν, με ελάχιστες επεξηγηματικές παρεμβάσεις του παρουσιαστή. Άκακο πράγμα εν ολίγοις. Μέχρι που τελείωσαν τα slides, άνοιξαν τα φώτα και μαζί τους οι ασκοί του Αιόλου.

«Ωραίες εικόνες βρε παιδιά, δεν λέω… Αλλά, δεν είναι λίγο φασιστικό;» είπε η αδελφή μου χωρίς να υποψιάζεται τον λαϊκό ξεσηκωμό που ακούσια προκαλούσε. «Γιατί ρε; Προτιμάς να βομβαρδίζεσαι από διαφημίσεις και σλόγκαν στους δρόμους ή από το κλειστοφοβικό γκρι του τσιμέντου;»

«Ναι βρε παιδιά, αλλά θα σας άρεσε αν το έκαναν αυτό στον τοίχο σας;» συνέχισε ακάθεκτη η αθεόφοβη. Τι να κάνω κι εγώ, ανέλαβα αυθαίρετα τον ρόλο πυροσβέστη και αναφώνησα το συμβιβαστικό «Καλά είναι τα graffiti ρε σεις, αλλά πιο λογικό δεν είναι να γίνονται σε εγκαταλελειμμένους τοίχους και όχι σε ιδιωτικούς;» «Οι τοίχοι ανήκουν σε όλους! Τα graffiti τους ομορφαίνουν δεν τους βρωμίζουν!» είπε ορθώνοντας ανάστημα ο οικοδεσπότης. Λίγο πιο δίπλα η δική του αδελφή κοιτούσε με αγωνία μια παρατεταμένη καύτρα τσιγάρου, 3 εκατοστών παρακαλώ, η οποία απειλούσε να ζωγραφίσει το δικό της γκράφιτι στον κατάλευκο καναπέ της.

Το τι ακολούθησε πάντως δεν περιγράφεται. Μέσα σε 15 λεπτά καταργήθηκε η έννοια της ιδιοκτησίας («Και αν δεν μπορεί να πάει σε γκαλερί; Πού θες να εκφραστούν αυτοί που δεν έχουν λεφτά ρε συ;»), εξέφρασαν φωναχτά και με υπέρμετρο πάθος τη γνώμη τους τουλάχιστον 12 άτομα («Μα καλά εξακολουθείς να προτιμάς τις διαφημίσεις;»), καταναλώθηκαν 11 τσιγάρα («…και άμα είναι ο τοίχος μου βρε παιδιά! Πρέπει να μου αρέσει με το ζόρι;»), 5 ποτήρια κρασί («αν βάψεις τον τοίχο σου, θα σου άρεσε να ερχόμουν και να σου ζωγράφιζα ένα λαγουδάκι-τέρας;»), 2 ποτήρια ουίσκι (Το μήνυμα ρε συ! Το μήνυμα είναι η ουσία!) και ένα ποτήρι σκέτο. Το τελευταίο έσπασε. Ο παρουσιαστής είχε κάτσει σε μια γωνία παρακολουθώντας άναυδος τον χαμό που ακούσια προκάλεσε και ο μόνος που έλειπε από το διαμέρισμα ήταν ο Goran Bregovic με την μπάντα του.

Ζήτω οι τρελοί! είναι το δεύτερο μακροβιότερο απόφθεγμα graffiti στη μνήμη μου. Το είδα κάπου στη Γαλλία και το φωτογράφισα. Άμεσο και συγκινητικό θα έλεγα, σαν απέλπιδα υπογραφή μιας υποτιμημένης διάνοιας. Ένα graffiti με ταυτότητα, μάλιστα. Όχι θύρες, γαύροι, ορίτζιναλ και μετάνοιες.

Φεύγω για Κωνσταντινούπολη αύριο! Και δεν φαντάζεστε πόσο ενθουσιασμένος είμαι. Θέλω να κρεμαστώ από το μπαλκόνι και να το φωνάξω, σαν τον μουεζίνη που θα ακούσω σε λίγες ώρες. Μπορώ να βγω έξω με ένα μαρκαδοράκι και να το γράψω όπου θέλω. Έχω και μπογιά. Δεν με εμποδίζει κανείς. Όμως δεν το κάνω. Καταλήγω να το γράφω σε μήνυμα και το στέλνω στον κολλητό μου. Λαμβάνω την αναφορά. Το πληκτρολογώ στον υπολογιστή και το ποστάρω στο blog μου. Και αναρωτιέμαι, τι είναι πιο δημιουργικό;

Saturday, April 28, 2007

Το νυχτοκάματο

Βραδιάζει. Αμφιταλαντεύομαι αν θα βγω. Παίζει ένα παρτάκι στο Περιστέρι αλλά δεν είμαι σίγουρος ακόμα. Πήρα τηλέφωνο έναν κολλητό φίλο μου να πάμε αλλά δουλεύει σήμερα. Είναι νυχτοφύλακας εδώ και δύο, νομίζω, χρόνια. Μέρα παρά μέρα (βράδυ παρά βράδυ δηλαδή) και τα σαββατοκύριακα. Το ωράριο τα βράδια είναι από τις 22.30 μέχρι τις 07.00. Σκίσιμο. Πριν μερικούς μήνες του είχα πάρει μια "συνέντευξη" (πώς να πάρεις "συνεντευξη" από κάποιον που τον γνωρίζεις 23 χρόνια;) σχετικά με τη δουλειά του για λογαριασμό ενός περιοδικού που είχε ως αφιέρωμα... το Νυχτοκάματο!



Τι ακούς στη δουλειά;
Ακούω ραδιόφωνο. Ξεκινάω με Sport FM, 10-12 Fight Club. Αργότερα συνεχίζω με Sport FM, αν υπάρχει κάποια ενδιαφέρουσα συζήτηση, αλλιώς αλλάζω σε Alpha Radio, Σταθμό ή Μελωδία. Καμιά φορά, 4-6, ακούω τον Παναγιώτη Δρίβα στον Alpha Radio.

Νυστάζεις καθόλου;
Τέσσερις με πέντε είναι η πιο δύσκολη ώρα. Αν βγει αυτή η ωρίτσα, είναι μια χαρά μετά.

Τι σκέφτεσαι την ώρα της δουλειάς;
Διάφορα. Τα πάντα και τίποτα. Από την μεγαλύτερη βλακεία (αναλύσεις ποδοσφαίρου) μέχρι τα πιο σημαντικά πράγματα της ζωής μου (υπαρξιακά και οικογενειακά θέματα). Στο επάγγελμά μου δεν υπάρχουν αντικείμενα της δουλειάς που να σε απασχολούν, επομένως σκέφτομαι οτιδήποτε άλλο. Ακούω ραδιόφωνο, πολλές αθλητικές εκπομπές, αρχίζουν να βρίζονται και περνάει η ώρα.

Ποιο είναι το πιο παράξενο γεγονός που σου έχει συμβεί;
Μια Κυριακή, Ιούλιος πρέπει να ήταν, χτύπαγε απέναντι από την εταιρεία ένας συναγερμός σε μια πολυκατοικία από τις 6 το απόγευμα. Προφανώς είχε χαλάσει και οι ένοικοι έλειπαν σε διακοπές. Τελικά ήρθε η αστυνομία στις 2 το βράδυ. Όταν φτάσανε με ρώτησαν αν ο συναγερμός ήταν δικός μου και τους απάντησα: Καλά ρε παιδιά τώρα ήρθατε; Οι αστυνομικοί έριξαν μια ματιά και έφυγαν αφήνοντας τον συναγερμό να χτυπά όλο το βράδυ!

Έχεις φοβηθεί ποτέ;
Ναι, έχω τρομάξει. Η ιστορία έχει ως εξής..
Ένα βράδυ κατά τις 5 τα ξημερώματα άρχισα να ακούω κάτι πατήματα. Ήταν πάρα πολύ ρεαλιστικός ο θόρυβος. Πετάχτηκα από την καρέκλα και έτρεξα στον χώρο από τον οποίο νόμιζα ότι τα άκουσα. Τελικά έψαξα και προφανώς δεν βρήκα τίποτα. Τον ίδιο θόρυβο τον άκουσα κι άλλες φορές και σε αντίθεση με άλλους ήχους, που εν τω μεταξύ ανακάλυψα από πού προέρχονται (όπως το χαλασμένο παράθυρο τουαλέτας της απέναντι πολυκατοικίας), αυτόν δεν βρήκα ποτέ από πού είναι.

Σε έχουν φοβηθεί;
Ποιος να με έχει φοβηθεί; Αφού δεν είναι κανείς εδώ.

Η ανατολή είναι ομορφότερη από τη δύση;
Ναι, γιατί σημαίνει την επιστροφή προς το σπίτι.




...Τελικά μάλλον θα βγω...

Friday, April 27, 2007

Η Αμαλία, οι bloggers, η απογραφή και η αυτοκριτική

Σε αυτό το post θα μιλήσω για το blog της Αμαλίας, το γνωστό σε όλους πλέον fakellaki, αλλα και για διάφορες σκέψεις που με έκανα τις τελευταίες ημέρες. Το fakellaki είναι ένα blog που κατά τη γνώμη μου δέχεται περισσότερες από μια αναγνώσεις.

Σε πρώτη ανάγνωση το blog της Αμαλίας συγκίνησε τους πάντες. Δεν έχω ξαναδεί τέτοια comments σε άλλο ελληνικό blog και δικαίως βέβαια γιατί η Αμαλία μέσα από την περιπέτεια που έχει βρήκε τη δύναμη να γράψει τις σκέψεις και τις εμπειρίες της... και τις έγραψε όχι μόνο με συγκινητικό αλλά συνάμα και με ωραίο τρόπο.

Όμως κάπου μετά τα πρώτα 100 comments (η αναφορά είναι σχετική και χρονική και δεν αναφέρεται προσωπικά σε όσους έγραψαν στα comments μετά το εκατοστό) το θέμα άρχισε να ξεφεύγει.. Το blog της Αμαλίας μετατράπηκε σε ένα είδος λευκώματος, βιβλίου συλληπητηρίων και πλατφόρμα νεοελληνικής αυτογνωσίας. Την μεγαλύτερη αίσθηση στους εκεί γράφοντες έκαναν βέβαια τα αμφιβόλου γνησιότητας comments του Γ. Παπανδρέου και του Δ. Αβραμόπουλου. Προκάλεσαν, δικαίως αν είναι γνήσια, το μένος πολλών (και το δικό μου ομολογώ). Και βέβαια οι αντιδράσεις σε αυτά δεν ήταν πάντα κόσμιες.

Αν σε αυτό το σημείο σταθεί κάποιος λίγο πιο μακριά και παρατηρήσει το συνοθύλευμα μπορεί να διακρίνει κάτι ακόμα.. Ότι το fakellaki κατάφερε, εκτός όλων των άλλων, να κάνει μια άτυπη απογραφή τη ελληνικής κοινότητας καθώς η ιστορία της Αμαλίας δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητη. Στα comments υπάρχουν σχόλια από τους περισσότερους ενεργούς bloggers (και όχι μόνο) που επισκέφτηκα το τελευταίο 5μηνο εθιστικού blog-surfing. Και η απογραφή προσέφερε, σε μένα τουλάχιστον, μια ακόμα αποκάλυψη. Ότι οι bloggers στην οπισθοδρομούσα τεχνολογικά και διαδικτυακά Ελλάδα δεν είναι πλέον κάτι περιθωριακοί τύποι, τεχνοfreaks, που πετούν τα σώψυχά τους στο Διαδίκτυο. Η άτυπη αυτή απογραφή μου απέδειξε ότι πλέον η ελληνική blog κοινότητα αποτελείται από όλα τα "κουμάσια" της ελληνικής κοινωνίας, ότι ολόκληρη η κοινωνία αντιπροσωπεύεται στα blogs. Αριστεροί και δεξιοί, εναλλακτικοί και μη, ευαίσθητοι και αναίσθητοι, άνθρωποι και υπάνθρωποι.

Είδα λοιπόν στα comments της Αμαλίας και τους παπάρες που έκαναν πλάκα και αστειάκια στο προσωπικό ημερολόγιο μιας ακροβατούσας μεταξύ ζωής και θανάτου, αυτούς που βρήκαν ευκαιρία για φάρσες χρησιμοποιώντας στοιχεία άλλων, είδα τις κατίνες που έπαιρναν απουσιολόγιο για το ποιός εξέφρασε και ποιός δεν εξέφρασε τη λύπη του και την οργή του για όσα συμβάινουν στην Αμαλία (σαν τις κωλόγριες στις κηδείες που μετρούν ποιός ήρθε και ποιός δεν ήρθε... ευτυχώς που στο internet δεν φαίνεται τι φοράμε γιατί σίγουρα θα δεχόμουν κατάρες για το γεγονός ότι έγραψα comment στην Αμαλία φορώντας πυτζάμα).. είδα ορδές συνεπαρμένων ανθρώπων να μην μπορούν να γράψουν λέξη.. και τελικά να γράφουν το ίδιο με τον προηγούμενο απλώς και μόνο επειδή ήθελαν να δώσουν το παρόν (αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό), είδα μερικούς αναίσθητους να διαφημίζουν άλλα άσχετα blogs (μια δράση για την Αμμόχωστο θαρρώ... ανώνυμα βέβαια) για να εκμεταλλευτούν την επισκεψιμότητα που είχε το blog της Αμαλίας (είναι σαν να ήταν κάποιος άρρωστος και στην ανανκοίνωση του ιατρικού ανακοινωθέντος να παει μια εταιρεία και να διαφημιστεί πίσω από τον γιατρό που το ανακοινώνει!).. είδα ακόμη χειρότερα σχόλια του τύπου "ναι ήρθε και ο Τάδε να κάνει comment μπας και τσιμπήσει κανέναν επισκέπτη και κάνει γνωστό το blog του".. άλλοι έβγαζαν τα απωθημένα τους και άλλοι τη χολή τους.. είδα κόσμο να καταρριέται αυτή τη χώρα στην οποία ζούμε.. Όμως οι γιατροί και τα φακελλάκια είναι επέκταση του ανεύθυνου τρόπου ζωής μας, της λεγόμενης νεολληνικής νοοτροπίας, απόρροια της οποίας ήταν και τα comments που εμφανίστηκαν στο fakellaki. Με λίγα λόγια δηλαδή... ήμασταν όλοι εκεί.

Epikouros

ΥΓ. Όλα αυτά συμβαίνουν την ώρα που η Αμαλία υποφέρει και αγωνιά. Απλά θα επαναλάβω εδώ το comment που της άφησα. Καλή δύναμη Αμαλία.. έχεις δείξει ότι έχεις πολύ δυνατό χαρακτήρα. Μετράει πολύ..

Saturday, April 21, 2007

Το φακελλάκι

Έμεινα άφωνος από την αμεσότητα της μαρτυρίας. Καλή δύναμη Αμαλία.



http://fakellaki.blogspot.com/

Η Ελλάδα του 1937

Είχα αναφερθεί σε πρόσφατο post μου στην ανάμειξη της εκκλησίας με τα διάφορα χουντικά είδη που έχουν περάσει από την Ελλάδα. Σε ένα post ανέφερα για την ύπαρξη βίντεο που να τεκμηριώνει το φαινόμενο αυτό. Ιδού λοιπόν, μερικά αποσπάσματα από Επίκαιρα της εποχής (τέλη δεκαετίας 1930 - Δικτατορία Μεταξά) ... εγώ τα είδα και τα ξαναείδα και ομολογώ πως ανατρίχιασα στην ιδέα... Μπρρρ....

Τα πλάνα δείχνουν τα περίφημα Τάγματα Εργασίας και ομάδες της ΕΟΝ (Εθνική Οργάνωση Νεολαίας) να παρελάζουν και να χαιρετούν φασιστικά. Κάπου εκεί κι ένας ρασοφόρος που παρασύρεται από το κλίμα. Κύριε ελέησον!

Friday, April 20, 2007

It's raining 300 men

Γέλασα πολύ με αυτό το video. Παρεπιπτόντως στο YouTube υπάρχουν ένα σωρό παρόμοια βίντεο. Κάπου πήρε το μάτι το "300 farts"... Πάω να το δω..

Thursday, April 19, 2007

Μια ευχάριστη άφιξη...

Για όσους δεν το έχουν συναντήσει ήδη, παραθέτω το link μιας ευχάριστης άφιξης στο χωριό των ελληνικών blogs. Η Νατέλα από τη Βέροια μοιράζεται την ελπίδα της με όλους μας.

Άλλο δικτάτορες και άλλο κλέφτες...

Εσείς τι προτιμάτε αλήθεια;



Γύρισα πριν μερικά λεπτά από τη δουλειά.. περασμένες 1.. είχα ξεραθεί στο κρεβάτι μου αποφασισμένος ότι ούτε και σήμερα θα γράψω κάποιο post. Έκανα zapping. Κλασικά..trash tv. Και πέφτω που λέτε στο ΤηλεΆστυ. Καρατζαφέρης σε επανάληψη. Κλασικό μοτίβο βλαμμένου λαϊκισμού. Το είχα ήδη περάσει αλλά το αυτί μου είχε προλάβει να τσακώσει 2 λεξούλες.. μια ημερομηνία.. 21 Απριλίου. Για κάτσε να δούμε τι λέει, σκέφτηκα και γύρισα στο προηγούμενο κανάλι.

"Πλησιάζει αγαπητοί τηλεθεατές αυτή η ιστορική ημερομηνία. Και σκέφτομαι τι θα πω στα εγγόνια μου. Για εκείνους τους ανθρώπους. Τον Παπαδόπουλο, τον Παττακό, τον Μακαρέζο, τον Ζωιτάκη... Μερικοί από αυτούς ζούνε ακόμη. Τι άνθρωποι ήταν αυτοί;

Εγγονέ μου.. Αυτοί ήταν οι δικτάτορες. Αυτοί ήταν επίορκοι.. Αυτοί καταστρατήγησαν το πολίτευμα.. Αλλά, εγγονέ μου, όχι... αυτοί δεν ήταν ΚΛΕΦΤΕΣ!"

Με λίγα λόγια, οι δικτάτορες είναι δικτάτορες αλλά δεν είναι κλέφτες. Προς θεού. Οι δημοκράτες είναι δημοκράτες αλλά είναι κλέφτες. Συμπέρασμα; Αν θες πολιτικούς που να μην βάζουν χέρι στο δημόσιο χρήμα τότε πρέπει να βάλεις έναν δικτάτορα πάνω από το κεφάλι σου. Αν πάλι θες δημοκρατία τότε πρέπει να ανεχτείς τους κλέφτες.
Εσείς αναπο-φάσιστα άτομα, τι προτιμάτε;

Sunday, April 15, 2007

Η ζωή στη βραχονησίδα Ψαθούρα

Μια πολύ όμορφη σύμπτωση με περίμενε σήμερα.. Η εκπομπή του Mega "Πρωταγωνιστές" του Σταύρου Θεοδωράκη και το ένθετο της Καθημερινής "Κ" (συντάκτρια Νατάσα Σινιώρη) με ταξίδεψαν στην βραχονησίδα Ψαθούρα όπου ο Γιώργος Κατσαδωράκης, βιολόγος, μελετά τις απειλούμενες από τον σύγχρονο 'πολιτισμό' καλικατσούνες. Μένει στον ιστορικό φάρο της νησίδας και στον ελεύθερό του χρόνο μεταφέρει ότι αποκομίζει από τις παρατηρήσεις του στο blog του. Απολαύστε το...

Wednesday, April 11, 2007

'Οταν βλέπω γύρω μου την Άνοιξη...

.

...στο μυαλό μου έρχεται πάντα η Άνοιξη της Πράγας. Οι εποχές του έτους, και όλα τα συναισθήματα που τις συνοδεύουν, θα ήταν αδύνατο να απουσιάζουν από τη γλώσσα της πολιτικής. Περίοδος ακμής, αναγέννησης και ανάκαμψης, η έννοια της άνοιξης ταίριαξε σε πολλά από τα σκαμπανεβάσματα της Ιστορίας. Η Άνοιξη θα θυμίζει πάντα την Πράγα.

Ο Χειμώνας της Πράγας ξεκίνησε αμέσως μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Το σιδηρούν παραπέτασμα βρήκε την Τσεχοσλοβακία στην Ανατολή, την προσηλωμένη στο Σύμφωνο της Βαρσοβίας. Έπειτα από σχεδόν δύο δεκαετίες άκαμπτης σοσιαλιστικής πολιτικής, υπαγορευμένης από τη Μόσχα, τον Ιανουάριο του 1968, στην ηγεσία του Κομμουνιστικού Κόμματος της χώρας ανέρχεται ο μεταρρυθμιστής Αλεξάντρ Ντούμπτσεκ, ο μοναδικός γενικός γραμματέας του ανατολικού μπλοκ που ο κόσμος τον θυμάται με «χαμογελαστά μάτια». Ηγέτης ενός συνασπισμού Σλοβάκων που είχαν απηυδήσει με την τσεχική κυριαρχία, αλλά και Τσέχων που επιζητούσαν την αναμόρφωση του συστήματος, ο χαρισματικός Ντούμπτσεκ κήρυξε μέσα στους πρώτους μήνες της θητείας του τον «σοσιαλισμό με ανθρώπινο πρόσωπο». Ήταν το πολιτικό πείραμα που έμεινε στην Ιστορία ως, η Άνοιξη της Πράγας.



Βασική πλατφόρμα των πολιτικών μεταρρυθμίσεων ήταν η εκ των άνω επιβολή τους, συνοδευόμενη από ψυχολογικά κίνητρα για την χειραφέτηση των πολιτών. Αιχμή του δόρατος, το φοιτητικό κίνημα, οι εργάτες και οι διανοούμενοι. Το πρώτο σημαντικό βήμα της νέας ηγεσίας ήταν ο φραγμός που έθεσε τον Μάρτιο στην μέχρι τότε σχεδόν αυτονόητη λογοκρισία. Η ελευθερία λόγου και έκφρασης μέσω των εφημερίδων και των περιοδικών διαπνέονταν από έναν άνεμο αισιοδοξίας, καθώς οι Τσεχοσλοβάκοι ήταν πλέον ελεύθεροι να προβληματιστούν από τα σφάλματα του παρελθόντος. Οι τέχνες γνώρισαν και αυτές την εποχιακή τους άνθιση, με κυριότερα σημεία αναφοράς το θέατρο και τον κινηματογράφο. Αποτέλεσμα του κλίματος που είχε δημιουργηθεί ήταν το «Μανιφέστο των 2.000 λέξεων» που δημοσιεύθηκε στα τέλη του Ιουνίου. Ήταν μια κοινή δήλωση, υπογεγραμμένη από 70 καλλιτέχνες, επιστήμονες και αθλητές, η οποία υποστήριζε τον εκδημοκρατισμό της χώρας και προκαλούσε τους πολίτες να συμμετάσχουν στο εαρινό ιδεολογικό εγχείρημα.



Το μόνο που δεν έλαβε υπόψη η νέα ηγεσία της Τσεχοσλοβακίας ήταν τα σήματα που έστελνε επί μήνες η αλλεργική σε τέτοια εγχειρήματα Σοβιετική Ένωση και οι δορυφόροι της. Επτάμιση μήνες μετά την αναρρίχηση του Ντούμπτσεκ στην εξουσία, τα ξημερώματα της 21ης Αυγούστου, 500.000 χιλιάδες στρατιώτες του Συμφώνου της Βαρσοβίας εισέβαλαν απροειδοποίητα στην Τσεχοσλοβακία με στόχο την καταστολή της ανοιξιάτικης σκανταλιάς. Η τελευταία ελεύθερη μετάδοση του ραδιοφωνικού σταθμού της Πράγας εκφωνούσε την εξής έκκληση: Σας παρακαλούμε, θυμηθείτε την Τσεχοσλοβακία όταν δεν θα είμαστε στις ειδήσεις! Η εισβολή στην Τσεχοσλοβακία, που κόστισε τη ζωή σε περισσότερους από 30 ανθρώπους, υπόσχονταν σίγουρα έναν ατελείωτο παγετώνα για την ευρωπαϊκή ήπειρο.

Ο ίδιος ο Ντούμπτσεκ μεταφέρθηκε σχεδόν σιδηροδέσμιος στη Μόσχα για «συνομιλίες», και ως συνέπεια όλες οι μεταρρυθμίσεις σταμάτησαν. Όταν γύρισε στην πατρίδα του αναγκάστηκε να εργαστεί ως ανειδίκευτος δασοπόνος, μοίρα που ακολούθησαν πολλοί πρώην υπουργοί και ακαδημαϊκοί. Το Φθινόπωρο της Πράγας ήρθε με την λεγόμενη περίοδο της «ομαλοποίησης». Δεν υπήρξαν ούτε εκτελέσεις, ούτε δίκες παρωδίες, αλλά η δημόσια αυτοπυρπόληση μέχρι θανάτου του νεαρού φοιτητή Γιαν Πάλαχ, ήταν αρκετή για να απεικονίσει την διάχυτη απελπισία. Η εναλλαγή των εποχών άλλωστε, δεν θα πάψει ποτέ να είναι φύσει μελαγχολική.

Ήταν, η Άνοιξη της Πράγας. Μια άνοιξη που υπερέβη, κυριολεκτικά και μεταφορικά, την εποχή της και έληξε άδοξα στα τέλη του καλοκαιριού του 1968.




Post Scriptum: Σχεδόν δύο δεκαετίες αργότερα, το 1987, ερωτηθείς για τη διαφορά μεταξύ των μεταρρυθμίσεων του Ντούμπτσεκ και της σοβιετικής Περεστρόικα, ο εκπρόσωπος του Μιχαήλ Γκορμπατσώφ δήλωνε: Δεκαεννέα χρόνια!

To post αυτό είναι στην ουσία ένα άρθρο
που είχα γράψει για το περιοδικό fresh
της
Πάτρας όταν, πριν από δύο χρόνια,
φιλοξένησε ένα αφιέρωμα στην Άνοιξη.

Η ανθρώπινη ανάγκη της επικοινωνίας


Όταν η ανάγκη της επικοινωνίας στρέφεται προς τα έξω... Παλαιότερα οι άνθρωποι αυτοί, αντί να ανοίγουν τα δορυφορικά πιάτα στα μπαλκόνια τους, άνοιγαν απλώς τις πόρτες τους. Τώρα τους φαντάζομαι οχυρωμένους στον καναπέ τους.

Η φωτογραφία από το Βερολίνο...

Tuesday, April 10, 2007

The Fountain - Η Πηγή της Ζωής


Το είδα προχθές και αποχώρησα από την αίθουσα με ανάμικτες σκέψεις. Όμορφα γυρισμένο (κι ας του πετσόκοψαν του Darren Aronofsky τα ακριβά σκηνικά, μειώνοντας τον προϋπολογισμό του στο μισό) προκαλεί συναισθήματα και σκέψεις για τη ζωή. Είχα όμως και μια απογοήτευση... Όταν έχω δει το "π" και το Requiem for a Dream, σαν θεατής, έχω μερικές απαιτήσεις παραπάνω από τον Darren. Αν αναμονή της επόμενης ταινίας λοιπόν.

Epik.


ΥΓ: Είναι σίγουρα μια από αυτές τις ταινίες που είτε σου αρέσουν είτε τις μισείς (εγώ δεν ξέρω πώς κόλλησα στο "ανάμικτο"!)... Αρκεί να ρίξει μια ματιά κανείς στις κρίσεις των αναγνωστών της ιστοσελίδας του Αθηνοράματος για να δει αντιδράσεις. Γέλασα πολύ με ορισμένους. Η αδυναμία κατανόησης μερικών πτυχών της ταινίας τους έκανε να νιώθουν σαν εκείνους τους δύσμοιρους Ευρωπαίους που το 1917 πρωτοαντίκρυσαν μια άλλη "πηγή", προϊόν του ντανταιστή (άρα και δυσνόητου) Marchel Duchamp.

Sunday, April 08, 2007

Πάσχα Ελλήνων Πάσχα... όπως πέρσι και πρόπερσι κ.ο.κ.


Πριν μερικά χρόνια εργαζόμουν ως δημοσιογράφος σε ένα μικρό κανάλι της Αθήνας. Στο δελτίο των ειδήσεων ήμασταν μια μικρή ομάδα δημοσιογράφων, δεν πρέπει να ήμασταν περισσότεροι από 10. Τα πηγαίναμε πολύ καλά μεταξύ μας. Κάλυπτε ο ένας τον άλλον στα υπερβολικά απαιτήματα της αρχισυνταξίας και της Διεύθυνσης. Όμως ήμασταν τραγικά λίγοι και η δουλειά μας συμβιβαζόταν συνεχώς από τις ελλείψεις σε ανθρώπους και υποδομή. Είχε φτάσει λοιπόν το Πάσχα (το 2005 πρέπει να ήταν) και, Σαββατοκύριακου γαρ, στο κανάλι ήμασταν 3 δημοσιογράφοι χωρίς κανένα συνεργείο. Η αρχισυντάκτρια ήθελε να καλύψει τα κλασικά θέματα της ημέρας... πώς σουβλίζουν το αρνί στις γειτονιές, πώς πέρασε το Πάσχα η υφήλιος και όλα τα συναφή. Όλα αυτά όμως απαιτούν τηλεοπτικά συνεργεία, δορυφορικές συνδέσεις, συνδρομή σε πρακτορεία όπως το Reuters, κλπ πράγματα που εκείνη τη στιγμή δεν διέθετε το κανάλι. Την κατάσταση έσωσε λοιπόν το Αρχείο (ναι, χωρίς καμία ένδειξη, σαν να ήταν 'φρέσκα' τα πλάνα).

Το σούβλισμα στις γειτονιές ήταν μάλλον 2 ετών παλιό. Θυμάμαι έναν δημοσιογράφο να λέει "Αυτό δεν το είχαμε βάλει και πέρσι ρε συ; Αφού και πέρσι δεν είχαμε συνεργεία!" και ο μοντέρ, βλέποντας ένα κοριτσάκι να χορεύει στον κήπο του σπιτιού, απάντησε "Ναι ρε μαλάκα, αυτό το κοριτσάκι έχει γίνει γυναίκα τώρα!"

Λίγη ώρα αργότερα, το θέμα με το "Πάσχα στον Κόσμο". Σειρά μου να βρω λύση. Η αρχισυντάκτρια ωρυόταν "Δεν με νοιάζει τι θα κάνεις! Να βάλεις ότι βρεις και να το βγάλεις με διάρκεια 3 λεπτά!". Προσπαθούσα να της εξηγήσω ότι στην περίπτωσή μου το αρχείο δεν είναι τόσο εύκολο γιατι αν δείξεις το Πάσχα στο Βατικανό φέτος και πέρσι θα δεις ότι υπάρχουν διαφορές στη διακόσμηση - και με τα υπόλοιπα κανάλια να δείχνουν τις εικόνες του 2005, θα καρφωνόμασταν άσχημα. Τέλος πάντων υπέκυψα και τα έβαλα, μαζί με όση μαεστρία είχαμε με τον μοντέρ για να τα μπαλώσουμε. Για κακή μου τύχη, εκείνη τη χρονιά όλα τα κανάλια ξεκινούσαν το συγκεκριμένο θέμα με το Πάσχα από τη Βηθλεέμ. Εγώ είχα φροντίσει να μην το βάλω. Και όταν έπαιξε στο αέρα η αρχισυντάκτρια εξερράγη. "Μα καλά δεν βλέπεις ότι όλοι οι υπόλοιποι βάζουν τη Βηθλεέμ; Γιατι δεν έβαλες τη Βηθλεέμ ρε γαμώτο;!;!;"

"Μα γιατί o Αραφάτ πέθανε πριν πέντε μήνες και φέτος όλοι έδειχναν την άδεια θέση του!!!!"

Ειδήσεις σου λένε μετά!

Saturday, April 07, 2007

Berlin Berlin!


Έφυγα άρον άρον για Βερολίνο πριν από καμιά δεκαριά ημέρες, χωρίς να προλάβω να αφήσω ένα προειδοποιητικό post. Επέστρεψα προχθές γοητευμένος για ακόμη μια φορά από αυτή την πόλη. Την πρωτοεπισκέφτηκα πρόπερσι - οι εντυπώσεις μου από εκείνη την επίσκεψη βρίσκονται εδώ. Το είχα πει τότε - Θα επιστρέψω. Και το έκανα. Anywayz, πάω να τακτοποιήσω τώρα τις φωτογραφίες και τις σκέψεις που αποκόμισα και θα επανέλθω δριμύτερος. Καλά κρασιά σε όλους για το επόμενο 48ωρο.